بزرگداشت پدر شعر فارسي در تاجيكستان برگزار شد
خبرگزاري فارس: به مناسبت زادروز پدر شعر فارسي، رودكي، ديروز جمعه 30 شهريور مراسمي در تالار آكادمي علوم جمهوري تاجيكستان برگزار شد.
به گزارش خبرگزاري فارس، به نقل از اداره كل روابط عمومي و اطلاعرساني سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، در ابتداي اين مراسم خواجهيف معاون رئيس آكادمي علوم تاجيكستان ضمن خوشامدگويي و تبريك اين روز، رودكي را يكي از بزرگترين شخصيتهاي ادبي و فرهنگي فارسيزبانان قلمداد كرد و وي را به عنوان سردفتر و پدر شعر فارسي در ميان تاجيكان و عموماً فارسيزبانان داراي جايگاه ويژهاي دانست.
در ادامه قهرمان سليماني، رايزن فرهنگي ايران، در سخناني، ضمن تشكر و خوشامد به حاضرين و نيز تشكر از همكاري بنياد رودكي و آكادمي علوم براي برگزاري اين همايش، گفت كه نگاه ما ايرانيان با دوستان تاجيك به شخصيتهاي بزرگ فرهنگي تفاوتهايي دارد. نخستين نگاه، نوع عملكرد فرهنگي آنها است. رودكي، فردوسي، حافظ، مولوي، سعدي و ... در نزد ايرانيان از يك نوع وحدت فرهنگي برخوردارند، در صورتي كه براي دوستان تاجيك اين شخصيتها، شهستون فرهنگ و صورتي بنياديتر دارند. ميراث رودكي را ميتوان در دو حوزة لفظ و معنا تقسيم كرد. دورة اول شعر فارسي تكيه بر لفظ دارد. اما در دورة بعد، دورة معنا است. رودكي ميراث دوران اول است، اما شايد رودكي از معدود شعرايي است كه ميراث او در دورههاي بعد شعر فارسي نيز الگو و شرمشق و محل رجوع و تفسير بود. ميزان توفيق يك شخصيت تاريخي را ميتوان از رسوب ذهني تاريخي و تداوم آن در تاريخ فكري يك فرهنگ و تمدن دريافت.
رايزن فرهنگي كشورمان در ادامة اين بحث يادآور شد كه متفكران و سخنوران بعد از رودكي بر اين جبهة غالب اشعار و آثار وي آگاهي كامل داشتهاند كه نمونههاي فراواني ميتوان يافت. حتي شاعر بزرگي مثل ناصر خسرو، كه اشعار او بيشتر در حوزة لفظ است، در خصوص رودكي داوري قابل ملاحظهاي دارد كه رودكي و حسان را مدح ميكند. سنايي هم در غزلي در ديوان خود ضمن اقتدا به شعر رودكي، او را ميستايد.
وي افزود اين رسوب ذهني و فرهنگي در دوره سبك هندي هم ادامه دارد. در حوزة ادبيات صوفيانه و عارفانه نيز اقتدا به شعر رودكي غير قابل انكار است كه شايد بارزترين آن شعر معروف حافظ "سينه مالامال درد است اي دريغا مرهمي ..." است. در كشف الاسرار ميبدي نيز اين اشاره و رويكرد به رودكي و تفكر رودكي ديده ميشود. همچنين در نامههاي عين القضاه همداني اين انديشه را ميتوان به وضوح ديد.
سپس عليمحمدعلي خراساني در موضوع "نشر آثار رودكي در تاجيكستان" ضمن ذكر تاريخچهاي مختصر از نشر آثار رودكي در تاجيكستان گفت كه اولين نشر رودكي در سال 1928 توسط استاد صدرالدين عيني انجام گرفت. از آن زمان به بعد نشرهاي زيادي چاپ شد كه متأسفانه در همة آنها اشتباههاي زيادي راه يافته است. بيشتر نشرهاي رودكي در تاجيكستان بيشتر بر اساس تحقيقات استاد سعيد نفيسي صورت گرفته است. وي در خاتمه يادآور شد كه بنياد رودكي چند سالي است كه در صدد آمادهسازي ديوان انتقادي رودكي است.
مهدي سيدي سخنران بعدي در موضوع "ميكاليان از دار سغد تا دار بلخ" گفت كه در تاريخ بيهقي حسنك وزير با عنوان "حسنك ميكالي" خوانده شده است. خاندان ميكاليان بر اساس تحقيقات، برخاسته از پنجكنت هستند. ميكال يكي از فرزندان ديوشتيج بود. ميكال خود دو فرزند به نامهاي محمد و شاه داشت. محمد نيز خود فرزندي به نام عبدالله داشته كه حاكم فارس بوده است. عبدالله خود فرزندي به نام ابوالعباس اسماعيل داشته كه به نيشابور مهاجرت و در آنجا رحل اقامت ميگزيند و از اينجا اين خاندان در خراسان منتشر ميشوند. طبق تحقيقات شجرة ميكال به بهرام گور ميرسد.
آقاي شادي شاكرزاده ديگر سخنران اين مراسم در خصوص ويژگيهاي شعر رودكي از نظر بلاغت، فصاحت و مهارت ادبي از قول خاورشناسان روس سخن گفت. وي بويژه بيشتر به بررسي كار تحقيقاتي برگنسكي در خصوص رودكي پرداخت. وي بر تحقيقات پيگير در زمينة آثار و اشعار رودكي تأكيد كرد.
ميرزا ملا احمد نيز در موضوع "دانشنامه رودكي و اهميت آن در آموزش احوال و آثار رودكي"، با اشارهاي به مقام دانشنامهنويسي در كشورهاي مختلف، اهتمام به اين كار به خصوص در تاجيكستان در چند دهة اخير را بسيار كمرونق توصيف كرد.
وي گفت: با اين كه پايهگذار ادب فارسي آدمالشعرا رودكي است، اما تاكنون دانشنامهاي جامع در زمينة آثار وي تهيه نشده است. وي در خصوص تدوين چنين دانشنامهاي در تاجيكستان خبر داد و در خصوص نحوة تهية مواد و شيوة تدوين آن، توضيحاتي داد. وي از جمله يادآور شد كه در اين دانشنامه، تمام لغات و تعبيرات آثار رودكي، مقالات و كتبي كه در زمينة رودكي نوشته شده و حتي جوايزي كه به نام اين شاعر نامگذاري شده، اشعاري كه به پيروي از رودكي توسط شاعر متأخر سروده شده، و ... جمعآوري شده.
مظفر محمدي در موضوع "نقش استاد عيني در شناسايي رودكي"، گفت كه استاد عيني نخستين بار در كتاب "نمونة ادبيات تاجيك" رودكي را به عنوان سرآمد شاعران فارسيگو معرفي كرد. از آن زمان به بعد بر اساس اين كتاب چندين اثر ارزشمند توسط محققان تاجيك تأليف شد. وي سپس بخشهايي از خاطرات صدرالدين عيني در خصوص كشف گور رودكي در يكي از روستاهاي پنجكنت را براي حاضرين قرائت كرد.
سپس محمدجعفر ياحقي، استاد دانشگاه و رئيس فرهنگسراي فردوسي در موضوع "رودكي و فردوسي" گفت كه انديشههاي رودكي و فردوسي در خيلي از جاها به هم پيوند ميخورند. ما هميشه اين عادت را داريم كه تأثير شاعران بعدي را از شاعران قبل بررسي كنيم. به نظر من فردوسي به شدت از رودكي تأثير يافته است. اين كه چرا اين بخش مورد توجه قرار نگرفته، شايد يك دليل آن از بين رفتن ديوان كامل رودكي است. در شاهنامه به ديدگاههايي برخورد ميكنيم كه ظاهراً بسيار نزديك به ديدگاه رودكي است. اشعاري كه از رودكي مانده، متأسفانه به غير از چند غزل يا قصيده، بقيه ابياتي پراكنده هستند كه از طريق فرهنگها و تذكرهها رسيدهاند كه نميتوان در مورد آنها از نظر مضموني قضاوت عادلانه كرد.
رئيس فرهنگسراي فردوسي افزود: شاهنامه معمولاً از شاعران قبل از خود نامي نميبرد. اما يكي از استثناها آن است كه فردوسي فقط از دقيقي و رودكي نام برده است. نام بردن از دقيقي دليل خاص خود را دارد، ولي نام بردن از رودكي از استثناهاي شاهنامه است. زماني كه از داستان كليله و دمنه سخن ميرود، فردوسي نام رودكي را ميآورد. فردوسي يقيناً كليله و دمنة منظوم رودكي را ديده و خوانده و قدر مسلم ديوان رودكي را هم ديده است.
وي آنگاه چند نمونه بيت مقايسهاي از نظر مضمون از رودكي و فردوسي ذكر نمود و به تشريح آنها پرداخت.
| 
