اميرحسين خورشيدفر : «بهترين داستان کوتاه هاي امريکايي» يک آنتولوژي (گلچين ادبي) است که از 1915 و به ابتکار ادوارد او برين هر سال در امريکا منتشر مي شود. اين مجموعه شامل بيست داستان کوتاه برگزيده سال است که در کتاب ها، مجله ها يا سايت هاي ادبي مختلف منتشر شده. در مرحله اول چندين اديتور داستان هاي برتر را از ميان هزاران داستان کوتاه منتشرشده انتخاب مي کنند. اين داستان ها در اختيار اديتور اصلي مجموعه قرار مي گيرد که اين نقش را هر سال يک داستان نويس برجسته بر عهده دارد. در يک دهه گذشته نويسندگاني مثل استفن کينگ، مايکل چابون، دکتروف، لوري مور و... اديتور ميهمان «بهترين داستان کوتاه هاي امريکايي» بوده اند. مرجعيت اين نهاد داوري در حيطه داستان کوتاه براي بيشتر مخاطبان اين قالب ادبي پذيرفته شده است، مگر آنها که سليقه هاي غيرمتعارفي دارند و به معيارهاي نيويورکري که جريان اصلي(Mainstream) داستان کوتاه در جهان را شامل مي شود علاقه يي ندارند. موفقيت «بهترين داستان کوتاه هاي امريکايي» در اين است که هيچ کدام از داستان هاي کوتاه مهم و جريان ساز دهه هاي گذشته در فهرست برگزيده هايش از قلم نيفتاده اند. اين مجموعه تقريباً همان کارکردي را براي مخاطبان داستان کوتاه دارد که اسکار در هاليوود. در حقيقت وقت و هزينه يک مخاطب عادي نبايد صرف کشف و بررسي توليدات فرهنگي شود، ضمن اينکه در بيشتر موارد خواننده به هيچ وجه داراي صلاحيت براي انتخاب و داوري نيست. اين وظيفه بر دوش نهادهاي حرفه يي و قابل اعتمادي است که بدون هيچ نوع جهت گيري غيرادبي آثار برگزيده سالانه را معرفي مي کنند. همان طور که مجلات و نهادهاي حرفه يي سالانه بهترين آلبوم ها، سريال ها و... را انتخاب مي کنند.

سال گذشته در بخش داستان کوتاه جايزه ادبي «روزي روزگاري» 35 مجموعه داستان خوانديم و شش کتاب براي مرحله نهايي معرفي شد. همين شش کتاب با يکي دو تغيير در جايزه منتقدان مطبوعات و گلشيري هم کانديدا شده اند. خلاصه اگر کسي بخواهد داستان هاي کوتاه منتشرشده سال گذشته را بررسي کند و بخواند با 35 کتاب روبه رو است که هرکدام شامل 6 تا 20 داستان است و البته از بين شان چند کتاب جايزه گرفته اند و شاخص شده اند. در سال هاي گذشته جايزه گلشيري بخشي داشت به اسم «بهترين تک داستان ها» به انتخاب چهل و چند داور مرحله اول. شايد هم قرار بود اين داستان هاي برگزيده در مجموعه يي منتشر شوند که ظاهراً جز يکي دو سال اول عملي نشد، هرچند اين انتخاب ها به هرحال فعاليت جنبي جايزه گلشيري بود و تحت الشعاع جايزه هاي اصلي قرار مي گرفت. تضميني در کار نبود که همه نظردهندگان بخش اول داوري همه داستان هاي کوتاه را خوانده باشند و انتخاب دقيق باشد. چند موسسه فرهنگي دولتي هم کتاب هايي منتشر کردند از قبيل داستان هاي جنگي برگزيده سال و... که آنها هم توجهي برنيانگيخت. از آن طرف تقريباً همه يک صدا معتقدند در هر مجموعه داستاني بالاخره يک داستان خوب پيدا مي شود. اين تک داستان هاي خوب در لابه لاي آنهاي ديگر له مي شوند و صدايشان هم به هيچ جا نمي رسد به خصوص اگر اسم داستان ديگري اسم کتاب باشد. بنابراين تلفات داستان کوتاه مان اصلاً کم نيست. از آن طرف در مجموعه داستان هاي برگزيده هر سال قطعاً تعدادي داستان کوتاه ناجور و معيوب هست که خواننده ناشي و بي نوا به اعتبار نقد روزنامه ها و جايزه ادبي آنها را هم مي خواند و به به و چه چه مي کند.

اما در ايران تجربه هاي موفق مشابهي هم داشته ايم. برگزيده محمدعلي سپانلو از داستان هاي کوتاه فارسي به نام «بازآفريني واقعيت» نمونه خوبي است. نتيجه شم ادبي، نگاه جامع و تجربه اين شاعر و مترجم آنتولوژي قابل قبولي از داستان کوتاه فارسي است. صفدر تقي زاده هم مجموعه يي برگزيد به اسم «شکوفايي داستان کوتاه فارسي در دو دهه اول انقلاب». کتاب دو جلدي «هشتاد سال داستان کوتاه فارسي» به انتخاب حسن ميرعابديني هم نمونه موفق ديگري است. اما هر سه اين کتاب ها محصول ذوق و خواست پديدآورندگان است و به همين خاطر گزينش ها ناگزير از سليقه و گرايش شخصي آنها بي تاثير نيست. شکل گيري نهادي که ساز و کار «بهترين داستان هاي کوتاه امريکا» را در ايران تقليد کند، مي تواند جزء خيالپردازي هايمان باشد. راه انداختن يک نهاد گزينش و انتشار داستان هاي کوتاه برگزيده از دست چند ناشر بزرگ خصوصي برمي آيد. به شرطي که اين نهاد مستقل از سليقه ناشر، جايزه هاي ادبي، کارگاه هاي آموزش قصه نويسي و مطبوعات که منافع و سليقه شان در بيشتر موارد آشکار است عمل کند و به گلچين داستان هاي شاگرد اين استاد و آن استاد يا داستان هاي يکي دو ناشر تقليل نيابد.