Top
 
 
       

 
آثار ادبيات
موضوع: دستور زبان 10/08/1385
 
 

ميرزا حبيب اصفهانی

 
  دو دستور زبان - ميرزا حبيب اصفهانی - برگ سبز - مردم گريز - ديوان البسه - ديوان اطعمه - خط و خطاطان - اصفهاني      
  برگرفته از: آرین پور، یحیی. (1372). از صبا تا نیما. تهران: زوار.ج1.   
   
 
 

 ميرزا حبيب در حين اقامت خود در استانبول چندين كتاب ديگر از تاليف های خود و از متون قديمه را چاپ كرده و انتشار داده است. از جمله اين كتاب ها دستور زبان فارسي اوست. اين كتاب را ضمن تدريس زبان و چاپ كرده است. دستور ميرزا حبيب بعدها ماخذ و راهنماي ديگران شد و  به كمك آن ميرزا عبدالعظيم گرگاني، معلم مدرسه علميه، سه دوره صرف و نحو فارسي نوشت.

مولف در مقدمه دستور گويد : « در اوقاتي كه به اقتصاي گردش آسماني من بنده، حبيب اصفهاني، از جا و مقام خويش دور افتاده و رخت اقامت به آستانه عليه استانبول نهادم،  چندي به معلمي زبان فارسي و عربي مشغول بودم. در اثناي تعليم و تدريس ديدم كه زبان فارسي را از عرفا و ادباي آن ديار طالب و راغب بسيار است، اما قواعد و دستوري درست در آموختن آن در كار نيست. براي آنكه پارسيدانان به ملاحظه زبان مادرزادي خود بودن، به ترتيب اصولش نپرداخته اند و فارسي آموزان نيز آنچه در باب اصول و قواعد آن گفته ندانسته و نشتاخته اند، در اين مقام آمدم كه زباني به اين قديمي و شيريني چنانچه مي بيني بي ترتيب و تهذيب ماند و از آن رو  كسي رغبت و ميل نوشتن و خواندن نتواند. پس كتابچه اي ترتيب دادم كه اولاً ـ نه تنها داراي قواعد فارسي بلكه مشتمل باشد بر اصول اصلي فارسي و طريق استعمال كلمات عربيه كه از زبان عرب در آن ماخوذ و مستعار است. ثانياً ـ اكثر شواهد مطالب آن را از اشعار مشهوره آوردم كه هر يك به مثابه ضرب مثل است و در محاورات و مخابرات به مناسبت مقام آنها را توان گفت و نوشت. ثالثاً ـ در بعضي مطالب امثله زيادتر نهادم چنانچه تعليم ضوابط راست تعليم قرائت را نيز باشد. رابعاًـ تصرفات مشهوره و معروفه فارسي زبانان را در كلمات عربيه، خواه در تكلم و خواه در ترسل باز نمودم تا خوانندگان آن تصرفات را به غلط و خطاي ايرانيان در زبان مادرزادي خودشان حمل نكنند. خامساًـ مطالب فارسي و عربي كه بدان متعلق است مختلط به يكديگر نوشتم، چه آن مطالب را جاي ديگر عربي نتوان گفت و با آن تصرفات مالكانه از عربيت آنها چيزي در ميان نمانده است. سادساً ـ از اصطلاحات و تعبيرات صرفي و نحوي آنچه معروف و مصطلح است همان را التزام كردم تامر اين دستور زادفي الطنبور نشود.»

ميرزا حبيب چند سال پس از تاليف دستور سخن، به سال 1358 هـ ق،  دبستان پارسي را كه خلاصه و كوتاه شده دستور سخن بود، به اهتمام حسنعلي خان امير نظام گروسي چاپ كرد. در مقدمه آن مي نويسد :

من بنده شرمنده، حبيب اصفهاني، پس از نوشتن كتاب دستور سخن و چاپ آن چون ديدم "كه نسخه آن در كار انجام پذيرفتن است و به نظر پاره اي نسخه آن قدري مطول مي نمايد، خواستم جزو قواعد پارسي آن را با همان زبان باز كتابچه اي سازم كه پارسي زبانان عموماً از آن بهره اندوزند و كودكان كتاب و دبستان از آن دستور زبان خويش آموزند. در عبارت قدري از نسخه پيش مختصرتر ولي در معني بسيار مكملتر نوشتم و جزو عربي آن را طرح كردم و اين محصول چندين ساله تعليم خود را مسمي به اسم دبستان پارسي گردانيدم."

 
 
 
  اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد    نسخه چاپي
 
 

نظر دهيد::(0 نظر)

 

X

 بايگاني